Home

MAIRUBARATZA2

Borroka garaia da! webgunerako kolaborazioa, egilea: Patxi Azparren

Iragan den igandean, ohi bezala, Baigorrin, mugaz gaindiko “Nafarroaren Eguna” ospatu zuten. Ekitaldi horrek mugaren gainetik aspalditik egiten den beste topaketa bat gogorazi dit.

1556. urtea, Carlos V enperadorea abdikazioa prestatzen, Yustera joatekotan; Felipe II agintea hartzeko gertu. Mundua menperatzea amesten zuten bi pertsonai hauek horrelakoetan zebiltzalarik, Pirinioetako bazter batean, garazitarrak eta aezkoatarrak “aintzinako ohiturari helduz” Azpegin elkartu omen ziren. Bertan dagoen mairubaratzaren inguruan, Errozate mendiari begira, bizilagunak eta adiskideak izaten jarraituko zutela zin egin zuten.

Enperadoearen korteko gertakizun historiko horien aitzinean, xumea ematen du Azpegiko itunak. Beste begiez ikusita, berriz, garrantzi itzela zuen keinu sinboliko, soziokultural eta politikoa zela esan genezake.

Nafarroako konkistan, Garazi ere okupatu zuten; urte batzuen buruan, Carlos enperadoreak Baxe Nafarroa bere agintetik at utzi zuen. Hortaz, Pirinioetako bi isurialdeetako euskaldunak ofizialki banandurik geratu ziren. Urte horietan Trentoko Kontzilioaren saioak egiten ari ziren, sorgiñen aurkako auziak aurki hasiko ziren, Berpizkundearen garaia zen, Aro Modernoaren hastapena, erligio-gerren sasoia…

Une hartan, euskalki bera mintzo ziren garazitar eta aezkoatarrak nagusi arrotzek ezarri nahi zuten mugari muzin egin zioten. Gerraren logikari uko eginez, lurralde komunalak erabiltzen jarraitzeko akordioa. Gatazkak batzarrean konponduko zituztela konpromisoa berretsi zuten.

Eskualde horretan auzia ez zen berria, ez zen-eta erregeek lur komunalak lapurtzeko egiten zuten lehendabiziko ahalegina. Aspalditik, Iruñeako erregeek ere Erromako Aita Santuaren esanetara zeuden hospitalario eta beste talde erligisoei oparitu nahi izan zizkieten aezkoatar eta beste askoren lurrak.

Aezkoatarrek, garazitarrek, baztandarrek, zuberotarrek, oiartzuarrek… euskal lurraldeetako herritar askok ez zuten onartzen erregeen lur-gosea, eta tinko, lur komunalen jabetzari eta jatorrizko antolaketa juridikoari eutsi zizkioten.

Egun, oraindik, mendi magaletan, garazitar eta aezkotarren behorrek, ardiek eta behiek bazka aurkitzen dute Estatuek inposaturiko mugen gainetik.

Arestian nioen moduan, Aro Modernoaren hasieran berretsi zen itun hura. Antzeko hitzarmenak egin ziren, gutxienez, beste dozena bat lekutan. Ezagunena, asko lehenagotik badatorren ere, “hiru behien zerga”. Bertan, “pax avant” leloa erabili ohi zen. Izan ere, bakearen aldeko aldarrikapena herri xumearen nahia izan da, jauntxo, jainko gerlari, lapur eta errege odolzale guztien aurka.

Aro Modernoaren hastapen hartan, zenbait euskal lurraldek aintzineko ohituren interpretazioan aurkitu zuten babesleku eta jarraibide. Aro Planetarioaren hasiera honetan, egungo euskal herritarrok ere, irizpide zentifiko eta ideologiko berritzaileen laguntzaz, behar berrietara egokituz, aintzineko gertaeratan eta jarreratan jarraibide aurkitu dezakegulakoan nago.

Historiaren hamaika interpretazio dago, gertaerak ikusteko hamaika begirada. Ikusleak aukeratzen du arreta non jarri eta lupa nora bideratu. Nire kasuan, bataila, erregeen eta apezpikuen gorabeherak baino, herri xumearen kezkak, erantzunak, beharrak eta jarrerak interesatzen zaizkit eta lupa haruntza jartzea proposatzen dizuet. Berriz ere, gertaera planetario, ekonomiko, erlijioso eta kulturalak herri xumearen kalterako gertatzen ari direlako.

Nire lupa interesatuak, ezin ukatu, garazitar eta aezkoatarren arteko itun horretan desobedientzia ekintza bat erakusten dit. Euskaldun horiek , hizkuntzari eutsiz, ohiturei helduz, euren arbasoen lurraldetan, sinesmen paganoen ikurren altzoan, Carlos enperadorearen agiteari aurre egin zioten, bakea aldarrikatuz, lur komunalen denfentsan, muga artifizila birrinduz eta komunitatearen biziraupena bermatuz.

XXI.mendeko euskal herritarrok ere, antzeko atakan gaude. Agintari berriak ez dira erregeak edota praileak; bankariak, trasnazionalak eta euren esanetara dauden politikari ustelak baizik. Aro Modernoaren hasieran, Eliza katolikoak eta erregeek komunitateen elkartasun sareak hautsi nahi izan zituzten, ekonomia monetarizatzeko, gazteak gerretara eramateko eta gizakia uniformizatzen nagusien zerbitzuan herritarrek bizia gal zezaten. Aro Planetarioan, jauntxo berriek, diru-trafikanteek , lehen bezala, elkartasun sare guztiak txikitu nahi dituzte, gure bizia “merkatuen behaerrei” eskeintzeko.

Aintzinean lez, orain ere, euskal herritarrok, herritar talde guztiok, desobedientziaz erantzun behar diogu logika gaizto berriari, bizipoza berreskuratzen, gure etorkizunaren jabe izanik, komunitateak trinkotzen, gertuko eremua antolatzen eta jendarte sareak zabaltzen.

Errealitatea interpretatzeko tresna berriak ditugu, gizakiak aurreko mendeetan guztietan pilatu duen jakinduria eskura dugu. Berria eta zaharra erabiliz, modernoenaz eta sakonenaz baliatuz, alternatibak eraikitzeko gai izan gaitezke. Gure aurrekoek mendi lepoetan eta zuhaitzen gerizpean burutzen zituzten batzarretan aurkitu zuten erresitentziagune; guk herriko plazan, auzoko frontoian, kalean, jarraitu behar dugu beste mundu posiblea egiten, beste Euskal Herria posiblea berasmatzen, batzarren errepublika sortzen.

One thought on “Batzarren Errepublika

  1. El Poder de las palabras contra las palabras del Poder
    Desde un punto de vista liberador/libertario, debemos cultivar el arte de no ser gobernad@s. Es decir, el arte de no ser obedientes a la autoridad de una manera acrítica. Por tanto, debemos ser cautelos@s con la utilización de conceptos basados sobre dicha autoridad o proveniente de su esféra de pensamiento. En ese sentido, debemos salir de la contradicción del subaltern@, descolonizando nuestros conceptos y acerando nuestra capacidad crítica.
    Veamos cual es la contradicción de la persona o entidad subalterna y cómo ésta deberá construir los textos que le permitan modelar su visión del mundo con el fin de no ser gobernada ni arriesgar tender a serlo.

    Según la pensadora india Gayatri Chakravorty Spivak, la persona subalterna es quien está sometida a la violencia de un poder y vive en la periferia política de éste. Esta marginalidad consiste a la vez en su exclusión y su existencia diferencial. El centro poderoso ejerce sometimiento y al tiempo la periferia existe en condiciones materiales, sociales y culturales particulares. Ambas posiciones son auto-excluyentes, l@s subaltern@s no son escuchad@s. Cuando la subalternidad pretende liberarse y su lucha se vuelve política, qué recursos dialécticos e ideológicos utiliza? Spivak demuestra que suelen ser, históricamente, los recursos que emanan propiamente del centro de poder, teorizados desde hace siglos por los filósofos e intelectuales del poder, que enseñan sus universidades, propagan sus medios de comunicación y relatan sus escritores y artistas. Ese es el impasse, la contradicción inherente a la lucha de liberación (social, nacional) de las entidades subalternas en el mundo, segun Spivak. Cómo superarlo ?
    Sabemos que para alcanzar la liberación, es necesario proyectar y modelizar sistemas de organización y para definir éstos, utilizamos palabras que, no olvidemos, tienen una fuerza performativa. Por performatividad se entiende la capacidad de las palabras y los textos no sólo en describir una acción, sino en materializarla concretamente. Si justamente hoy, en Euskal Herriak quienes defendemos posiciones libertarias, libertadoras, queremos superar la contradicción de las personas subaltern@s, debemos evitar el error que consiste en volver la lucha únicamente política. Ser conscientes de que con cada concepto que adoptemos, estaremos simplemente proyectando tal o cual práctica muy concreta.

    Es hora por tanto de descolonizar nuestros conceptos y ganar en capacidad crítica radical. Cultivar el arte de la desobediencia, el arte de la crítica radical a la autoridad y a sus palabras. Esas palabras están basadas en la violencia y la imposición sobre el mundo conceptual de l@s subaltern@s. Son infinidad de términos de gran aceptabilidad y con gran capacidad de persuasión como libertad, democracia, igualdad, categorías conceptuales como el estado, la república, la independencia… Palabras que se nos imponen. Para desterrarlas, a todas ellas es necesario aplicarles la pregunta de : a dónde nos llevan ? A qué nos conducen ? Es imprescindible retomar el poder de las palabras para no caer en las palabras del poder.
    Ahadipean, 2016/05/07.

UTZI ERANTZUN BAT - DEJA UN RESPUESTA

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s